Nội dung chính
Bối cảnh và mục tiêu của dự thảo
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến công chúng về dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho thị trường tài sản mã hóa, dự kiến có hiệu lực từ năm tài chính 2026. Đây là bước quan trọng để hiện thực hoá Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, tạo khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm và lấp đầy khoảng trống trong chuẩn mực kế toán hiện hành.
Nội dung chính của dự thảo Thông tư
Dự thảo dựa trên Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, Luật Kế toán đã sửa đổi và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Nó xác định tài sản mã hóa không phải là tiền, không phải chứng khoán và không thuộc tài sản tài chính truyền thống, mà là tài sản số có tài sản cơ sở là tài sản thực, được kiểm soát bằng khóa riêng tư và giao dịch trên sàn được cấp phép.
Với cách tiếp cận này, tài sản mã hóa được xếp vào nhóm tài sản đầu tư phi tài chính, tạo cơ sở cho việc lựa chọn khung kế toán phù hợp (hàng tồn kho, tài sản vô hình hoặc nợ phải trả) tùy theo mục đích nắm giữ và bản chất giao dịch.
Tham chiếu chuẩn mực quốc tế
Dự thảo tham chiếu có chọn lọc các chuẩn mực IFRS, đồng thời tuân thủ Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp. Điều này giúp các tổ chức duy trì tính nhất quán với chuẩn mực kế toán Việt Nam trong khi vẫn tiếp cận các thực tiễn quốc tế.
Nhóm đối tượng và nguyên tắc kế toán chi tiết
Ba nhóm chính được hướng dẫn:
- Tổ chức cung cấp dịch vụ (sàn giao dịch, tự doanh, lưu ký): áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, thiết kế chứng từ, sổ sách riêng biệt cho tài sản mã hóa và tiền khách hàng.
- Hoạt động tự doanh tài sản mã hóa: hạch toán tương tự kinh doanh chứng khoán, bao gồm trích lập dự phòng rủi ro và ghi nhận doanh thu dịch vụ lưu ký, quản lý.
- Tổ chức phát hành tài sản mã hóa: thu tiền được ghi nhận như vay vốn, không tính là vốn chủ sở hữu hay doanh thu ngay khi phát hành.
Đối với nhà đầu tư là tổ chức trong nước, hạch toán sẽ dựa trên nguyên tắc đầu tư tài chính, phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận tùy thuộc vào mục đích và thời gian nắm giữ.
Thủ tục rút gọn, không gây gánh nặng hành chính
Vì tính chất thí điểm, Bộ Tài chính áp dụng quy trình rút gọn khi soạn thảo Thông tư. Văn bản chỉ tập trung vào các nguyên tắc kế toán cốt lõi, không tạo ra thêm thủ tục hành chính hay nghĩa vụ nhân sự mới cho các cơ quan quản lý.
Kiểm toán vẫn tuân thủ Luật Kiểm toán độc lập hiện hành; các tổ chức tham gia sẽ chịu kiểm toán nếu thuộc đối tượng bắt buộc theo quy định pháp luật.
Triển vọng và tác động lâu dài
Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư 2023, quy mô thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam ước tính đạt 150 tỷ đồng vào năm 2025, tăng trưởng trung bình 30 % mỗi năm. Việc ban hành Thông tư sẽ giúp chuẩn hoá báo cáo tài chính, nâng cao tính minh bạch và giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Trong giai đoạn thí điểm 2026‑2028, khung kế toán thống nhất này được kỳ vọng sẽ là nền tảng cho việc hoàn thiện thể chế, mở rộng quy mô thị trường và thu hút đầu tư nước ngoài.
Bạn có quan điểm gì về cách tiếp cận kế toán tài sản mã hóa? Hãy để lại bình luận và chia sẻ bài viết để cùng nhau theo dõi diễn biến mới nhất.