Ba mục tiêu chiến lược của Mỹ trong đợt tấn công chớp nhoáng Venezuela

Chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” vừa qua vừa là buổi trình diễn sức mạnh quân sự, vừa là bước đi tài chính và chính trị mang tính “đánh dấu” cho thời kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump.

Vào ngày 3/1, lực lượng Delta Force cùng hơn 150 máy bay đã chiếm lĩnh thủ đô Caracas, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và đưa ông lên tàu sân bay USS Iwo Jima chỉ trong chưa đầy 30 phút. Sự kiện này không chỉ gây chấn động dư luận quốc tế mà còn hé lộ ba mục tiêu cốt lõi mà Washington đang hướng tới.

Mục tiêu kinh tế: Kiểm soát nguồn dầu mỏ khổng lồ

Theo TASS, Venezuela sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu, chiếm gần 18 % trữ lượng toàn cầu, trong đó phần lớn là dầu nặng ở vành đai Orinoco. Tuy nhiên, năng suất hiện tại chỉ còn khoảng 860.000‑1 triệu thùng/ngày do lệnh trừng phạt và quản lý kém.

Washington đã dùng “đóng băng” các tàu chở dầu và áp lực quân sự để buộc Caracas chấp nhận hợp tác với các công ty dầu Mỹ. Các chuyên gia như Paasha Mahdavi (Đại học California) nhấn mạnh rằng việc tinh chế dầu “bẩn” của Venezuela đòi hỏi công nghệ cao và chi phí lớn, khiến quá trình khôi phục sản lượng đỉnh cao (3,5 triệu thùng/ngày) có thể kéo dài hàng thập kỷ.

Nhưng việc nắm giữ một phần nguồn dầu này giúp Mỹ giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng doanh thu mà không cần ngân sách trực tiếp, đồng thời ngăn chặn ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga – hai đối thủ đã từng hỗ trợ ngành dầu Caracas.

Mục tiêu quân sự: Khẳng định sức mạnh và tạo tiền lệ

Chiến dịch được lên kế hoạch từ tháng 8/2025, kết hợp thông tin tình báo CIA, các máy bay tiêm kích F‑22, F‑35, UAV Reaper và lực lượng Delta Force. Nhờ vô hiệu hoá hệ thống phòng không Venezuela trong vòng vài phút, Mỹ đã chứng tỏ khả năng thực hiện “đánh chớp nhoáng” mà không gây thương vong cho binh sĩ Mỹ.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine cho biết đây là bài tập quy mô lớn nhất tại Mỹ Latinh kể từ chiến dịch Panama 1989. Chiến lược gia quân sự Mick Ryan (cựu thiếu tướng Australia) cho rằng việc duy trì hạm đội mạnh ở Caribbean là “cây gậy” để ép buộc chính quyền Venezuela tuân thủ và phá vỡ mạng lưới ma túy khu vực.

Mục tiêu chính trị‑địa chiến lược: Xây dựng di sản và củng cố ảnh hưởng

Trên bình diện chính trị, chiến dịch là công cụ “ngoại giao pháo hạm” – một hình thức ép buộc các quốc gia yếu hơn chấp nhận yêu sách Mỹ mà không cần chiến tranh trực tiếp. Như học giả Maurício Santoro (Đại học Rio de Janeiro) đã chỉ ra, đây là sự quay lại của chính sách ngoại giao bằng sức mạnh hải quân từ thế kỷ 19‑20.

Thêm vào đó, các nhà phân tích nội bộ cho rằng Trump muốn tạo “điểm nhấn” cho chiến dịch tái đắc cử 2025, đáp ứng yêu cầu của cử tri Latino tại Florida – một nhóm bầu cử quyết định trong cuộc bầu cử trung niên năm 2026.

Chiến lược An ninh Quốc gia mới (được công bố tháng 12/2025) đã khẳng định lại tầm quan trọng của Tây bán cầu, biến khu vực này thành “sân sau” truyền thống của Mỹ, đồng thời giúp Trump củng cố “di sản” cá nhân trước các thách thức toàn cầu như xung đột Nga‑Ukraine, Gaza và Iran.

Những phân tích trên cho thấy chiến dịch không chỉ thành công về mặt chiến thuật, mà còn đặt ra những câu hỏi lớn về luật quốc tế, ổn định khu vực và chi phí dài hạn. Dù mục tiêu thực sự của Washington là gì, sự kiện này đã mở ra một chương mới trong quan hệ Mỹ‑Caracas và làm khu vực Mỹ Latinh bước vào giai đoạn biến động đầy rủi ro.