Một nghiên cứu đột phá mới đây đã được công bố trên tạp chí Nature, hé lộ một phương pháp mới tiềm năng trong việc ngăn chặn sự lây lan của ký sinh trùng gây bệnh sốt rét thông qua vết đốt của muỗi. Các nhà khoa học đã thành công trong việc tìm ra cách “mạch ngắn” sự phát triển của ký sinh trùng này bằng cách chỉnh sửa gene của muỗi, từ đó mở ra hy vọng mới trong cuộc chiến chống lại căn bệnh gây tử vong này.
Bệnh sốt rét, gây ra bởi ký sinh trùng Plasmodium, được truyền cho người qua vết đốt của muỗi nhiễm bệnh. Mỗi năm, hơn 250 triệu người trên toàn thế giới bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này. Để lây lan, ký sinh trùng cần phải trải qua một hành trình phức tạp bên trong cơ thể muỗi. Ban đầu, muỗi hút máu từ người bị nhiễm bệnh, sau đó ký sinh trùng di chuyển đến ruột của muỗi. Tại đây, chúng phải đối mặt với một thách thức lớn là di chuyển ra khỏi ruột và vào khoang cơ thể, nơi chúng phát triển thành một dạng khác, trước khi di chuyển đến tuyến nước bọt của muỗi. Tại tuyến nước bọt, chúng sẵn sàng lây nhiễm cho người tiếp theo bị đốt.
Quá trình di chuyển quan trọng này của ký sinh trùng phụ thuộc vào một loại protein do chính muỗi tạo ra. Tuy nhiên, một số muỗi có biến thể của protein này dường như phá vỡ hành trình của ký sinh trùng. Nhận thấy điều này, các nhà khoa học tại Đại học California San Diego đã sử dụng công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR để thay đổi biến thể của protein này trong muỗi. Chỉ với một thay đổi nhỏ, việc chỉnh sửa chỉ một amino acid trong gene đã đủ để ngăn chặn hầu hết ký sinh trùng di chuyển đến đích cuối cùng trong muỗi.
Các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ sử dụng công nghệ “gene drive” để phổ biến thay đổi có lợi này trong toàn bộ quần thể muỗi. Gene drive là các chuỗi DNA có thể được chèn vào genome và thay đổi quy tắc di truyền thông thường. Tuy nhiên, phương pháp này còn gây tranh cãi và chưa được sử dụng bên ngoài phòng thí nghiệm do lo ngại về hậu quả không mong muốn. Các nhà nghiên cứu cho biết sẽ cần vài năm nữa để có thể tiến hành thử nghiệm thực địa.
Dù còn nhiều thách thức phía trước, nghiên cứu này cho thấy về nguyên tắc, một chỉnh sửa nhỏ trong genome có thể khiến toàn bộ quần thể muỗi không thể truyền bệnh sốt rét deadly này. Đây là một bước tiến quan trọng trong cuộc chiến chống lại bệnh sốt rét và các nhà khoa học đang kỳ vọng vào những phát triển tiếp theo từ nghiên cứu này.
Các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng việc áp dụng công nghệ này vào thực tế sẽ cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, các cơ quan y tế và chính phủ. Hơn nữa, cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả và an toàn của phương pháp này trước khi có thể được sử dụng rộng rãi.
Trong khi đó, Nature là một trong những tạp chí khoa học hàng đầu thế giới, với lịch sử lâu đời và uy tín trong việc công bố các nghiên cứu khoa học chất lượng cao. Các nghiên cứu được công bố trên Nature thường có tác động lớn đến sự phát triển của khoa học và công nghệ.