Nội dung chính
Việt Nam đạt kim ngạch 300 triệu USD từ xuất khẩu bột cá năm 2025, mở ra tiềm năng khổng lồ cho ngành công nghiệp phụ phẩm thủy sản.
Thị trường bột cá toàn cầu và vị thế của Trung Quốc
Theo số liệu của FAO, nhu cầu bột cá trên thế giới đang tăng ổn định, chủ yếu dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản và thú cưng. Peru dẫn đầu sản xuất với khoảng 20% nguồn cung toàn cầu, trong khi Trung Quốc chiếm tới 90% tổng nhập khẩu, làm cho thị trường này trở thành một “điểm nóng” cho các nhà cung cấp.
Tiềm năng và thực trạng sản xuất bột cá Việt Nam
Thống kê sản lượng và giá trị xuất khẩu
Trong hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết xuất khẩu bột cá của Việt Nam đạt khoảng 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy khả năng mở rộng đáng kể.
Sản lượng thủy sản và nhu cầu nguyên liệu
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của Việt Nam đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm 2024. Trong đó, nuôi trồng đóng góp 6,1 triệu tấn, tăng 5,1%. Sản lượng thức ăn thủy sản năm 2025 lên tới 5,39 triệu tấn, tạo ra một nguồn nguyên liệu dồi dào cho bột cá.
Vấn đề phân loại thuế và đề xuất cải cách
Mặc dù giá trị xuất khẩu lên tới 300 triệu USD, bột cá hiện vẫn được xếp vào mã xuất khẩu của ngành chăn nuôi, gây khó khăn trong việc thống kê và hưởng ưu đãi thuế. Ông Nam kiến nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp với Cục Hải quan để điều chỉnh theo Thông tư 11, đưa bột cá vào danh mục quản lý của ngành thủy sản.
Câu chuyện thành công từ các doanh nghiệp Việt Nam
Công ty Phúc Lộc (TP.HCM)
Ông Nguyễn Thành Lộc, Giám đốc Phúc Lộc, cho biết doanh nghiệp thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm/ngày và sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá mỗi năm, mang lại doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, công suất có thể tăng lên, đồng thời nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.
Công ty Tứ Hải (TP.HCM)
Tại công ty Tứ Hải, xương cá đục được sấy khô và xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, tạo doanh thu 10‑12 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, Viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam đang khai thác ghẹ tạp để sản xuất riêu đóng hộp và bột chitosan, bán với giá tới 1.000 USD/kg cho ngành y tế và nông nghiệp.
Triển vọng tương lai và đề xuất chính sách
Theo dự báo, đến năm 2030, sản lượng phụ phẩm tôm sẽ đạt 650.000 tấn (giá trị 80‑100 triệu USD) và cá tra 1,3 triệu tấn (giá trị >500 triệu USD). Những nguyên liệu này không chỉ phục vụ cho bột cá mà còn có tiềm năng sản xuất peptide, enzyme sinh học, vật liệu sinh học và bao bì phân hủy.
TS Phạm Quốc Huy, Trưởng Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam, nhấn mạnh cần một khung chính sách thuế, tín dụng xanh và ưu đãi công nghệ để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư. Khi các bên – doanh nghiệp, viện nghiên cứu, chính quyền – đồng bộ, phụ phẩm sẽ chuyển từ rác thải thành “vàng xanh”, thúc đẩy kinh tế biển và bảo vệ môi trường.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội hiếm hoi: biến phế phẩm thủy sản thành tài nguyên chiến lược, nâng cao giá trị chuỗi cung ứng và đưa ngành thủy sản lên bản đồ kinh tế tuần hoàn toàn cầu.
Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy hữu ích và theo dõi chúng tôi để cập nhật những xu hướng mới nhất trong ngành thủy sản.